Mülakat süresince işverenin sorumlulukları

Mülakat iÅŸe girmeye aday kiÅŸi ile iÅŸverenin arasındaki bir alışveriÅŸ sürecidir. Her alışveriÅŸte olduÄŸu gibi her iki tarafın birbirine karşı sorumlulukları vardır. Genelde bütün makaleler iÅŸe girecek adaya “Mülakat sırasında kendine güven, minik ve jestlerine dikkat et, kullandığın kelimeleri iyi seç, olası sorulara önceden hazırlıklı ol” gibi tavsiyelerde bulunulur. Ama hiçbir zaman aynı tavsiyelerin iÅŸverene de verilmesi gerektiÄŸi düşünülmez. O zaman sıralayalım; bir iÅŸverenin mülakat süresince adaya karşı sorumlulukları nelerdir ?

a. Mülakatı yapacak patron/yönetici kendisine güvenmelidir. Bu da ne demek diyebilirsiniz ama mülakatları bir insan bedeni olarak düşünürsek mülakatı yapan kişinin kendisine güveni mülakat sürecinin iskeletidir. Mülakata gelen adayların bazılarının özgeçmişleri mülakata alan kişiden kat kat iyi, başarılar ile dolu olabilir. İşte aradaki bu fark nedeniyle bazen adaylar mülakatı yapan kişinin yanlış tavırlarına, yaklaşımlarına maruz kalabilmektedir. Kendini karşısındakine karşı eksik hisseden kişi kendi boşluklarını saklayabilmek için saldırganlaşır. Oysaki hiçbir zaman unutulmamalıdır ki, mülakat alışverişinde saygı en önemli unsurdur. Eğer mülakatı yapan kişi elindeki soru sorma gücünü saygısızca kullanıyorsa zaten o iş yerinde çalışmanın da adaya pek bir faydası olmaz. Çünkü patron/yöneticinin tarzı şirketin, departmanın tarzıdır. Hiçbir aday baştan kendisini rahatsız eden bir patron/yönetici ile çalışmak istemez, istememelidir.

b. Bırakın aday konuşsun. Mülakatların yapısal en büyük hatalarından biri de adaydan çok patron/yöneticinin konuşmasıdır. Mülakat sonunda aday şirket hakkında çok bilgi almış olur ama patron/yöneticinin eli boştur. Mülakat esnasınsa konuşmaya başlamak hastalık gibidir, hele ki mülakat tecrübeniz yoksa bir sazı elinize almaya görün, önünü kesemezsiniz. Genelde küçük ve orta ölçekli işletmelerde bu hataya özellikli nitelikli adaylar karşısında düşülmektedir çünkü aday şirketin iş süreçlerinden anladığı için yönetici/patron bunu farkettiği anda kendini tutamaz ve direkt paylaşıma girer.

c. Mülakat sorularınızı önceden hazırlayın. Mülakata gelen her adayın birbirinden farklı güçlü veya zayıf tarafları olacaktır. Eğer fazla mülakat tecrübeniz yoksa mülakat esnasında seri şekilde soru üretmek konusunda sıkıntı çekebilirsiniz. Mülakatta kopukluluklar yaşamamak için önce mutlaka kendinize hem iş süreçlerinizi, hem de aradığınız yetkinliklerin varlığını  tartabileceğiniz bir soru listesi hazırlayın. Mülakat soruları üzerine gerek internet, gerekse piyasa satılan mülakat soruları üzerine hazırlanmış kitaplardan bolca yararlanabilirsiniz.

d. Bazı adaylar, özellikle tecrübesizler mülakat öncesi çok heyecanlanabilir, onları rahatlatın. EÄŸer karşınızda elleri terlemiÅŸ, yüzü kızarmış bir genç varsa iki üç dakikalığına mülakatı unutun ve onunla havadan sudan, haftasonu BeÅŸiktaÅŸ’ın nasıl yenildiÄŸinden, havanın sıcaklığından, ne kadat şık olduÄŸundan konuÅŸun. İçeçcek birÅŸeyler ikram edebilirsiniz. Onun kalp atışlarını yavaÅŸlatın, yüzüne bir gülümseme yerleÅŸtirin ve sonrasında yavaÅŸ yavaÅŸ sorularınızı sormaya baÅŸlayın.

e. Adayları her zaman, istisnasız güleryüzle karşılayın, güleryüzle uÄŸurlayın. Benim bunca yıllık insan kaynakları kariyerimde en çok ÅŸikayetçi olduÄŸum konu kendi girdiÄŸim mülakatlardaki patron/yöneticilerin asık yüzleriydi. Bazen “ne o Karadeniz’de gemileriniz mi battı?” demek gelirdi içimden ama elbette ki susardım. Asık suratlı insanları bırakın mülakatı, normal hayatta da kimse sevmez. Bizim insanımızın en büyük yanılgısı asık suratı bir ciddiyet göstergesi sanmasıdır. Oysa ki asık surat aslında yüzde bir maskedir, gizlenme yoludur. EÄŸer patron/yönetici asık suratı ve olumsuz tavırtlarıyla adayı sahte bir ÅŸekilde etkilemeye çalışırsa adaya karşı en büyük saygısızlığı ve yanlış yönlendirmeyi yapmış olur.

f. Adayları denemek. Bazen kimi patron/yöneticilerin adayları kötü davranışları ile kışkırtarak onların böyle durumlardaki tepkilerini ölçtüklerini duyarım. Böyle bir mülakat tekniği yoktur, bu sadece adaya saygısızlıktır. Adayları hırpalayarak işe alım yapılmaz, iş kurulamaz ve yönetilemez. Hırpalanarak işe alınan kişi işverene kinlenir ve üretken olmanın ötesinde yıkıcı bile olabilir. Şirkete aidiyet duygusunu beslemeyi reddeder ve zaten en kısa sürede de gider.

g. Adaylara özel hayatları hakkında detaylı sorular sormayın. Özel hayat mahremiyettir. Maalesef birçok patron/yönetici bu mahremiyeti belki farkında olmadan, belki de bilerek ihlal eder. Geçen yıllarda bir genç kız gelmiÅŸti yanıma, birkaç saat önce mülakata gittiÄŸi firmada kıza ÅŸu sorular yöneltilmiÅŸ “Sizi mahallenizde soruÅŸtursak sizin için ne derler? Dar kıyafetler giyer misiniz? Annenizin başı açık mı?”. Okurken ÅŸaşırmış olabilirsiniz ama bu tip sorular özellikle küçük ve orta ölçekli firmalarda adaylara çok yöneltilebilmektedir. Bu hataya lütfen düşmeyin, bu tarz sorular uluslararası insan hakları sözleÅŸmesine aykırıdır. Kendinizi bir anda mahkemede bile bulabilirsiniz.

h. Önceden belirlemiş olduğunuz mülakat süresine bağlı kalın. Mülakatlarınızı bir program çerçevesinde yapmanız gerektiğini daha önce yazmıştım. Programınıza sadık kalın. Eğer bir mülakat gereğinden fazla uzamış ise yanlış bir yola girdiğinizi bilin. Ya adaya gereksiz derede bilgi veriyorsunuzdur, ya aday gereğinden fazla konuşuyordur, ya da siz mülakatı iyi idare edememişsinizdir, her şekilde hata sizdedir çünkü mülakatı başlatan da, bitiren de ancak sadece siz olabiliriniz. Siz izin verdikçe aday zaten konuşur. 

i. MaaÅŸ beklentilerinin öğrenilmesi. Adayların emeklerini ne kadarlık bir ücrete kiralamak niyetinde olduÄŸunu öğrenmek mühimdir. Böyle bir soruya gelecek cevaplar ÅŸunlar olabilir : eÄŸer kanaatkarsa “Sizin skalanız dahilindeki maaÅŸ benim için uygundur”, eÄŸer konu üzerinde netse ” …… TL”, eÄŸer tecrübesizse “bilemiyorum ki”, veya bir önceki maaşını söyleyebilir. Bu soruya rakamlarla cevap almak mühimdir. Çünkü cevap her ne olursa olsun, her insanın kafasında aslında bir rakam vardır ve kimse bu rakamın altında çalışmak istemez, eÄŸer çalışmaya baÅŸlarsa iÅŸten çabuk soÄŸur, demoralize olur.  Ben genel itibariyle adaylardan “lütfen bana bir aralık verin” derim , “1000-1500 arası, 3000-4000 arası”. Bu aralık eÄŸer size uyuyorsa adayı iÅŸe almak için düşünün, eÄŸer uymuyorsa ne siz boÅŸuna zamanınızı harcayın, ne de adayı meÅŸgul edin.

j. Adaylardan size soru sormalarını isteyin. Bu karşılığnda çok ilginç sorular duyabileceÄŸiniz bir taleptir. Kimi aday birebir sizin özel hayatınız ile ilgili soru yöneltir, kimisi maaÅŸ sorar, kimisi iÅŸ hakkında bir detay üzerinde durur, kimisi sosyal hakları öğrenmek ister, kimisi de “ne sorayım bilmem ki, aklıma birÅŸey gelmedi”. der. Siz bu sorunuzla aslında adayın kafasındaki öncelikleri öğrenmiÅŸ olursunuz yani satır arası okursunuz, tabii elbet böyle bir hassas analiz yeteneÄŸiniz varsa.

k. Adayları ÅŸirket, pozisyon, maaÅŸ hakkında doÄŸru bilgilendirin. Ä°ÅŸverenlerin yaptıkları en büyük hata karşılarında nitelikli bir aday gördüklerinde onu iÅŸe alabilmek için ÅŸirketlerini olduÄŸundan farklı tanıtmaları, hiçbir zaman yerine getiremeyecekleri vaadlerde bulunmalarıdır. Nitelikli aday ismi üzerinde niteliklidir. Ä°ÅŸverenin olası bu ÅŸekildeki “yalanlarını” çok kısa sürede farkeder ve gider. Adaylara sarfettiÄŸiniz söylemlerinizde, ÅŸirket hedeflerinizde gerçekçi, doÄŸruyu söyleyin.

l. Mülakatlar iÅŸe alım yapmak hedefinin yanında ÅŸirketin Halkla Ä°liÅŸkiler ( PR) süreçlerine dahildir.  Bir mülakat etabında kimi zaman beÅŸ, kimi zaman on beÅŸ kiÅŸi ile görüşür ÅŸirketler ve görüşülen adaylardan belki birisi iÅŸe alınır, belki alınmaz bile. Ancak görüşme etabında adaylarla girilmiÅŸ olan diyalog sürecince patron/yönetici ÅŸirketini tanımlarken, adaya davranışları, özeni ile aslen kurumunun halkla iliÅŸkiler süreçlerine, tanıtımına katkı saÄŸlamaktadır. Hatta bu konuda benim Ä°.Ãœ. Ä°letiÅŸim Fakiltesi hocalarından biri ile ufak bir tartışmam bile olmuÅŸtu. Hocamız bana ‘Ä°nsan Kaynakları, Halkla iliÅŸkiler süreçlerinin bir parçasıdır’ açılımını getirmiÅŸti ve dayanağı mülakatlarda adaylara yönelik yapılan ÅŸirket tanımtımları, hatta reklamlarıydı. Buradan şöyle bir çıkarıma gidebiliriz; eÄŸer adaylarınızı mülakatlarda hırpalarsanız, kurumunuzun PR’ını “insan hırpalarız, saygımız yoktur” ÅŸeklinde yapmış olursunuz hatta normal hayattaki potansiyel bir müşterinizi de kaybedersiniz.

m. Adaylara mülakat sonuçlarını bildirilmesi hakkında bilgilendirme. Ä°ÅŸverenin mülakat sürecindeki önemli bir sorumluluÄŸu adayı mülakat sürecinin seyri hakkında bilgilendirmektir. Ä°ÅŸ yoÄŸunluÄŸundan dolayı konuÅŸtuÄŸunuz belki yirmi adayı tek tek aramak istemeyebilirsiniz. O zaman onlara şöyle söyleyebilirsiniz: “Olumlu adaylarımızı çarÅŸamba gününe kadar tespit edeceÄŸiz ve ÇarÅŸamba günü mesai saati bitimine olumlu adaylarımız ile baÄŸlantı kuracağız. Bizden bir telefon almazsanız baÅŸka adaylar üzerinde yoÄŸunlaÅŸtığımızı anlayabilirsiniz”. Bu ÅŸekilde adaylarda sizden sadece ÇarÅŸamba günü boyunca telefon beklerler, telefon alırlarsa ne mutlu, almazlarsa da “saÄŸlık olsun” deyip arayışlarına devam ederler. Ama lütfen adayları bildirimsiz bırakmayın, bu bekleme ve beklenti halindeki bir kiÅŸiye yapılabilecek en büyük kötülük ve saygısızlıktır.

No related posts.

Related posts brought to you by Yet Another Related Posts Plugin.

Filed Under: İnsan Kaynakları (İK)

Tags: iş görüşmesi, işverenin mülakat sorumlulukları, mülakat